ЕУ регулатива за возачи на камиони од земји кои не се членки на ЕУ: што треба да знаат транспортните компании од Југоисточна Европа
Меѓународниот патен превоз на стоки помеѓу Европската унија и земјите кои не се членки на ЕУ претставува клучен дел од европските синџири на снабдување. Транспортните компании од Југоисточна Европа и од други земји надвор од ЕУ имаат значајна улога во одржувањето на континуитетот на протокот на стоки, особено на долги и меѓународни релации.
Истовремено, работењето на пазарот на ЕУ подразбира усогласеност со сложена регулаторна рамка која се применува без оглед на државјанството на возачот или земјата во која е регистрирана транспортната компанија. Овие правила не се насочени кон одредени региони или компании, туку претставуваат дел од единствен правен систем чија цел е унапредување на безбедноста во сообраќајот и обезбедување уедначени работни услови низ цела Европа.
Овој текст дава преглед на најважните прописи на ЕУ кои имаат влијание врз возачите и транспортните компании од земји кои не се членки на ЕУ, со посебен фокус на практичните последици и начините на прилагодување на работењето.
1. Улогата на возачите и компаниите кои не се членки на ЕУ во европскиот патен транспорт
Патниот транспорт на стоки во ЕУ со години се соочува со структурни предизвици поврзани со капацитетот. Недостигот од професионални возачи претставува долгорочен проблем, предизвикан од демографските трендови, условите за работа и растечката побарувачка за транспортни услуги.
Во тој контекст, возачите и транспортните компании од земји кои не се членки на ЕУ, вклучително и тие од Југоисточна Европа, значајно придонесуваат за одржување на транспортните капацитети на европските рути. Пазарните показатели, како што е односот меѓу понудата на товари и расположивите возила прикажан преку Транспортниот барометар на TIMOCOM, укажуваат на стабилна и долгорочна побарувачка за транспортни услуги во многу коридори во рамките на ЕУ. На оваа побарувачка одговараат и превозниците од ЕУ и оние надвор од неа.
Од регулаторен аспект, оваа пазарна реалност не ја менува важечката правна рамка. Сепак, таа јасно укажува зошто прекуграничниот транспорт и понатаму останува економски релевантен и зошто деталното познавање на прописите е клучно за компаниите кои работат помеѓу земјите надвор од ЕУ и Европската унија.
2. Пристап до пазарот и опфатот на ЕУ регулатива
Прописите на Европската унија во патниот транспорт се применуваат врз основа на местото на извршување на транспортните операции, а не според државјанството на возачот или земјата на основање на транспортната компанија.
Транспортните компании од земји кои не се членки на ЕУ треба да проценат:
дали вршат меѓународен, билатерален или внатрешен транспорт во рамките на ЕУ,
кои делови од нивните рути спаѓаат под надлежност на ЕУ,
каков вид пристап до пазарот е дозволен врз основа на постоечките договори.
Иако меѓународниот превоз помеѓу земја надвор од ЕУ и Европската унија во најголем дел е дозволен врз основа на билатерални или мултилатерални договори, внатрешните правила на ЕУ се применуваат веднаш штом транспортните операции се одвиваат на територијата на Европската унија.
3. Правила за престој: принципот 90/180 дена
Едно од најважните правила за возачите од земји надвор од ЕУ кои работат на територијата на Европската унија е правилото за престој од 90 дена во рамките на период од 180 дена во Шенген-зоната.
Според овој принцип, државјаните на земји кои не се членки на ЕУ можат да престојуваат во Шенген-просторот најмногу 90 дена во кој било период од 180 дена. Времето поминато во ЕУ за време на извршување на професионални возачки активности е вклучено во рамките на ова ограничување.
За транспортните компании, тоа значи дека распоредите на возачите, планирањето на рутите и преминувањето на границите мора внимателно да се следат. Честите операции во рамките на ЕУ можат брзо да доведат до исцрпување на расположливиот број денови, што наметнува потреба од ротација на возачи или поинакво оперативно планирање.
Ова правило е дел од општата политика на ЕУ за управување со границите и миграцијата и се применува еднакво во сите сектори.
4. Прописи за време на возење и одмор
Сите возачи кои вршат транспорт на територијата на Европската унија, вклучително и возачите од земји надвор од ЕУ, се обврзани да ги почитуваат прописите на ЕУ за време на возење и одмор.
Овие прописи опфаќаат:
дневни и неделни ограничувања на возење (најчесто до 9 часа дневно, со можност за продолжување до 10 часа двапати неделно, и најмногу 56 часа неделно),
задолжителни паузи и периоди на одмор, вклучувајќи пауза по 4,5 часа возење и редовен неделен одмор,
употреба на тахограф, кој ги евидентира времето на возење, паузите и одморите и мора да биде достапен за време на сообраќајни контроли.
Детални и ажурирани упатства за правилата за возење и одмор се достапни на официјалната страница на Европската комисија.
Надлежните органи ги применуваат овие правила еднакво, без оглед на државјанството на возачот. Почитувањето на прописите се контролира преку контроли на патот и инспекции во транспортните компании, поради што точното водење евиденција и соодветната обука на возачите се од клучно значење.
5. Испраќање на возачи, плати и каботажа
Одредени транспортни операции потпаѓаат под правилата на Европската унија за испраќање на возачи, што значи дека на нив може да се применуваат локалните правила за минимални плати и работни услови, особено во случаи на каботажа или т.н. cross-trade превоз во рамките на ЕУ.
Каботажата е предмет на особено строга регулатива. Во повеќето случаи, на превозниците од земји надвор од ЕУ не им е дозволено да вршат внатрешен транспорт во рамките на државите членки на ЕУ, освен доколку тоа е изречно предвидено со посебни билатерални или мултилатерални договори.
Поради тоа, транспортните компании мора јасно да ги разграничат дозволените меѓународни транспортни операции од ограничените или забранети домашни активности, со цел да се избегнат казни, административни мерки и нарушувања во редовното работење.
6. Документација и административни обврски
Возачите кои вршат транспорт во ЕУ мора да поседуваат соодветна документација, која може да вклучува:
важечки патни исправи, како што се пасоши и, каде што е потребно, виза или дозвола за престој,
потврди за вработување и статус на возач, кои докажуваат законски работен однос со транспортната компанија,
транспортна документација, како што се CMR товарни листови или транспортни налози со јасно наведени податоци за стоката, рутата и договорните страни,
тахографски записи, вклучувајќи картички на возачите и исписи за пропишаниот контролен период.
Во зависност од видот на транспортната операција, возачите може да бидат обврзани да приложат и документи поврзани со пријави за испраќање или социјално осигурување.
Документацијата е во фокусот на сообраќајните контроли и административните проверки низ цела ЕУ. Непотполни или неусогласени документи може да доведат до задржување, парични казни или ограничувања на понатамошни транспортни активности.
Официјални информации за документите кои се проверуваат за време на контролите се достапни на веб-страницата на Европската комисија.
7. Оперативно влијание и планирање
Регулативата на ЕУ директно влијае на начинот на кој транспортните компании ги организираат секојдневните операции. За компании кои вработуваат возачи однадвор на ЕУ, тоа често значи потреба за поструктурирано планирање и координација.
Клучни оперативни аспекти вклучуваат:
управување со ротацијата на возачите во согласност со правилата за престој,
балансирање на рутите во ЕУ и вон ЕУ,
следење на усогласеноста со прописите во повеќе држави;
водење транспарентна, ажурирана и лесно достапна документација.
Дигиталните алатки и пазарните платформи сè почесто се користат како поддршка за поефикасно планирање, подобра усогласеност со регулативата и поголема пазарна прегледност.
8. Прилагодување на регулаторната рамка
Прописите на Европската унија во патниот транспорт претставуваат долгорочна регулаторна рамка, а не привремен сет на правила. Компаниите кои ја интегрираат усогласеноста како дел од својата деловна стратегија обично се во подобра позиција за одржливо и стабилно работење на пазарот на ЕУ.
Во секојдневието, прилагодувањето најчесто подразбира комбинација од организациски мерки и користење дигитални алатки кои го олеснуваат планирањето, ја зголемуваат транспарентноста и го подобруваат пристапот до пазарот.
Практичните мерки за прилагодување вклучуваат:
предварително планирање на распоредот на возачите, со систематско следење на времето поминато во ЕУ за полесно управување со правилото 90/180 дена,
модели на ротација на возачите, кои овозможуваат континуитет на услугата со почитување на прописите за престој и работа,
одделување на оперативните модели за транспорт внатре во ЕУ и надвор од ЕУ, каде што тоа е изводливо,
следење на националните практики за контрола, со оглед на тоа што спроведувањето на прописите може да се разликува од држава до држава,
соработка со експерти за усогласеност или правни советници при сложени прекугранични операции.
Покрај тоа, многу транспортни компании користат дигитални транспортни берзи и логистички платформи како оперативна поддршка во секојдневната работа. Транспортните берзи како TIMOCOM овозможуваат пристап до европскиот пазар на транспорт и можат да придонесат за подобра прегледност на понудата и побарувачката, полесно планирање на повратни тури и поефикасно користење на возните капацитети, преку соработка со верификувани деловни партнери.
Дополнително, одредени услуги, како што се следење на пратките во реално време или управување со возен парк, можат да им помогнат на компаниите во подобро оперативно планирање, поголема транспарентност и поефикасно управување со времето. Таквите алатки овозможуваат појасен увид во движењето на возилата и расположливото време, што е особено важно во контекст на оперативното планирање и следењето на престојот на возилата и возачите во ЕУ.
Дополнително, користењето на транспортни берзи може да го олесни побрзото пронаоѓање соодветни товари и да го намали бројот на празни возења. На тој начин, возилата можат поефикасно да се враќаат во матичната земја, што во пракса може да придонесе за пократок престој на возачите во ЕУ. Иако дигиталните платформи не ја заменуваат регулаторната усогласеност, тие можат да претставуваат значајна поддршка во усогласувањето на пазарните потреби, оперативното планирање и важечките прописи.
Усогласеноста како дел од одржливиот прекуграничен транспорт
Возачите и транспортните компании од земјите надвор од Европската унија и понатаму имаат значајна улога во европскиот патен транспорт, придонесувајќи за достапноста на транспортните капацитети на пазар кој се карактеризира со стабилна и долгорочна побарувачка.
Истовремено, да се биде дел од пазарот на ЕУ бара јасно и целосно разбирање на важечките регулаторни барања. Гледајќи ја усогласеноста како клучен елемент на деловното работење, транспортните компании од Југоисточна Европа можат да продолжат да оперираат на пазарот на ЕУ на структуриран, предвидлив и одржлив начин.
